Bạn vừa mở app ngân hàng lên và thấy con số tỷ giá USD VND khác hẳn hôm qua. Có khi nó vọt lên một cách chóng mặt khiến kế hoạch đặt hàng Amazon hay thanh toán học phí du học của bạn bỗng chốc đắt đỏ hơn vài triệu đồng. Thật khó chịu. Nhưng thực tế là, tỷ giá không bao giờ đứng yên một chỗ để chờ đợi chúng ta cả. Nó giống như nhịp tim của nền kinh tế, lúc nhanh lúc chậm, bị tác động bởi đủ thứ chuyện từ chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho đến cán cân thương mại của Việt Nam.
Số liệu thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã phải cực kỳ vất vả để điều hành tỷ giá trung tâm, nhằm giữ cho đồng tiền của chúng ta không bị "mất giá" quá nhanh so với đồng bạc xanh.
Bản chất của việc tỷ giá USD VND tăng giảm
Nhiều người hay nhầm tưởng rằng cứ USD tăng là do kinh tế Việt Nam có vấn đề. Không hẳn vậy đâu. Đôi khi, đồng VND vẫn rất ổn, chỉ là đồng USD nó mạnh lên một cách bất thường trên phạm vi toàn cầu thôi. Chỉ số DXY (Dollar Index) là cái thước đo sức mạnh của đồng Mỹ so với 6 loại tiền tệ lớn khác. Khi DXY tăng, áp lực lên tỷ giá USD VND là không thể tránh khỏi.
Nhu cầu ngoại tệ trong nước cũng là một yếu tố cực kỳ then chốt. Hãy nhìn vào các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện điện tử hay xăng dầu. Mỗi khi đến kỳ thanh toán hợp đồng lớn, họ cần gom một lượng USD khổng lồ. Chính cái nhu cầu "thực" này đẩy giá USD trên thị trường tự do lẫn ngân hàng lên cao. Ngược lại, những mùa cao điểm xuất khẩu hoặc khi kiều hối đổ về dịp cuối năm lại là lúc nguồn cung USD dồi dào, giúp kìm hãm đà tăng giá.
NHNN thường sử dụng các công cụ như bán ngoại tệ từ dự trữ ngoại hối hoặc phát hành tín phiếu để hút bớt tiền đồng về, làm tăng giá trị của VND. Đây là một ván cờ cân não. Nếu giữ tỷ giá quá thấp, hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ trở nên đắt đỏ hơn và khó cạnh tranh với các nước như Thái Lan hay Trung Quốc. Nhưng nếu để tỷ giá trôi quá cao, lạm phát sẽ ập đến vì chi phí nhập khẩu xăng dầu và nguyên liệu sản xuất tăng vọt.
🔗 Read more: Shangri-La Asia Interim Report 2024 PDF: What Most People Get Wrong
Những lầm tưởng phổ biến về thị trường ngoại hối
Có một sự thật là không phải cứ ra phố Hà Trung mua USD là bạn đang nắm bắt được thị trường. Giá ở "chợ đen" thường phản ánh tâm lý đám đông nhiều hơn là các chỉ số kinh tế vĩ mô. Nhiều lúc giá tự do cao hơn giá ngân hàng đến cả nghìn đồng, nhưng đó thường là do sự khan hiếm cục bộ hoặc tâm lý lo sợ thái quá của người dân.
Một quan niệm sai lầm khác là việc trữ USD luôn có lãi. Thực tế, lãi suất tiền gửi USD tại Việt Nam hiện nay đang ở mức 0%. Trong khi đó, nếu bạn gửi VND, bạn có thể nhận lãi suất từ 5% đến 8% tùy thời điểm. Vậy nên, nếu tỷ giá USD VND không tăng quá 5% trong một năm, việc giữ USD thực chất là bạn đang lỗ so với việc gửi tiết kiệm tiền đồng.
Tác động của Fed đến túi tiền của người Việt
Mỗi lần ông Jerome Powell – Chủ tịch Fed – đứng lên phát biểu, thị trường tài chính thế giới lại rúng động. Tại sao bạn phải quan tâm? Vì khi Fed tăng lãi suất, dòng vốn đầu tư có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi như Việt Nam để quay về Mỹ trú ẩn nơi có lãi suất cao và an toàn hơn. Điều này trực tiếp làm giảm cung USD tại Việt Nam, khiến tỷ giá USD VND bị đẩy lên.
Làm sao để sống sót khi tỷ giá biến động?
Nếu bạn là một cá nhân thường xuyên đi du lịch hoặc có con em du học, việc "canh" tỷ giá là một cực hình. Một mẹo nhỏ mà dân tài chính hay dùng là chia nhỏ khoản tiền cần đổi ra thành nhiều đợt. Đừng đợi đến sát ngày bay mới đổi một cục lớn. Hãy mua dần mỗi tháng một ít khi thấy giá có dấu hiệu hạ nhiệt.
💡 You might also like: Private Credit News Today: Why the Golden Age is Getting a Reality Check
Đối với các doanh nghiệp, câu chuyện còn phức tạp hơn nhiều. Các hợp đồng Forward (kỳ hạn) hoặc Swap (hoán đổi) là những công cụ bảo hiểm rủi ro tỷ giá cực kỳ hữu hiệu. Dù phải trả một khoản phí nhỏ, nhưng nó giúp doanh nghiệp chốt được mức giá cố định trong tương lai, tránh cảnh "ngủ một giấc dậy thấy lỗ tiền tỷ" chỉ vì tỷ giá nhảy vọt.
Hãy nhìn vào trường hợp của các doanh nghiệp dệt may hay da giày. Họ nhập nguyên liệu bằng USD và xuất khẩu cũng thu về USD. Về lý thuyết, họ được hưởng lợi khi tỷ giá tăng. Tuy nhiên, nếu tốc độ tăng của tỷ giá quá nhanh, chi phí vận chuyển và logistics (thường tính bằng USD) sẽ ngốn sạch phần lợi nhuận chênh lệch đó.
Nhìn về tương lai của đồng tiền
Trong năm 2026, dự báo về tỷ giá USD VND vẫn phụ thuộc lớn vào sự phục hồi của kinh tế toàn cầu và tốc độ giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Việt Nam vẫn là một điểm sáng về thu hút đầu tư, và dòng vốn này chính là "bình oxy" quan trọng giúp ổn định tỷ giá.
Bạn không cần phải là một chuyên gia kinh tế để hiểu về tỷ giá. Chỉ cần nhớ rằng, tỷ giá là sự phản ánh của cung và cầu. Khi thế giới bất ổn, người ta tìm đến USD như một hầm trú ẩn. Khi kinh tế Việt Nam xuất siêu mạnh mẽ, đồng VND sẽ có giá trị hơn.
📖 Related: Syrian Dinar to Dollar: Why Everyone Gets the Name (and the Rate) Wrong
Sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước luôn mang tính chất định hướng và ổn định vĩ mô. Họ không muốn một cú sốc tỷ giá xảy ra vì nó sẽ kéo theo hệ lụy dây chuyền đến giá điện, giá xăng và đời sống của mọi người dân.
Những việc bạn nên làm ngay lúc này
Để quản lý tài chính cá nhân hoặc doanh nghiệp tốt hơn trước những biến động của tỷ giá, bạn có thể áp dụng ngay các bước sau:
- Theo dõi biểu đồ tỷ giá trung tâm: Thay vì chỉ xem giá tại các tiệm vàng, hãy theo dõi tỷ giá trung tâm do NHNN công bố hàng ngày trên website chính thức. Đây là kim chỉ nam cho tất cả các ngân hàng thương mại.
- Đa dạng hóa tài sản: Đừng dồn hết trứng vào một giỏ. Nếu bạn có ý định tích trữ ngoại tệ, hãy cân nhắc một tỷ lệ hợp lý (thường không quá 10-20% tổng tài sản) để đảm bảo tính thanh khoản.
- Tận dụng thẻ tín dụng khi đi nước ngoài: Đôi khi, tỷ giá quy đổi của các tổ chức thẻ như Visa hay Mastercard lại tốt hơn so với việc bạn đi đổi tiền lẻ ở các quầy dịch vụ tại sân bay vốn có phí rất cao.
- Đàm phán hợp đồng bằng VND: Nếu là doanh nghiệp nhỏ, hãy cố gắng đàm phán thanh toán bằng đồng nội tệ với các đối tác trong nước để triệt tiêu hoàn toàn rủi ro tỷ giá.
- Cập nhật tin tức từ Fed: Theo dõi lịch họp định kỳ của Fed (thường 8 lần/năm) để dự đoán trước những đợt biến động mạnh của đồng USD trên toàn cầu.
Tỷ giá không đáng sợ nếu bạn hiểu quy luật của nó và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Đừng để những con số nhảy múa làm ảnh hưởng đến quyết định tài chính dài hạn của mình.