Het is december. De wind waait door de bomen en ergens in een klein dorpje in Friesland staat een kind met grote ogen te kijken naar een stoomboot. Maar de Piet die pepernoten uitdeelt? Die ziet er anders uit dan dertig jaar geleden. Of misschien ook niet, afhankelijk van in welke straat je staat. De discussie over Sinterklaas en Zwarte Piet is inmiddels bijna net zo'n traditie geworden als het feest zelf. Vermoeiend? Voor velen wel. Maar het verhaal erachter is een stuk gelaagder dan een simpele ja-nee discussie.
Kijk, de meeste mensen willen gewoon dat hun kinderen een leuke tijd hebben. Punt. Maar hoe die "leuke tijd" eruitziet, daar wringt de schoen. We zitten nu in 2026 en het landschap is echt getransformeerd. Waar in 2013 nog zo'n 89% van de Nederlanders zweerde bij de traditionele Zwarte Piet, is dat cijfer flink gekelderd. Toch is er iets geks aan de hand. Uit recente peilingen van bureaus zoals Ipsos I&O blijkt dat de daling is gestopt. Sterker nog, er is een soort tegenbeweging ontstaan.
De opkomst van de roetveegpiet
Laten we eerlijk zijn: de roetveegpiet is in de grote steden inmiddels de standaard. Amsterdam, Rotterdam, Utrecht; daar zie je bijna niets anders meer. Het idee is simpel: Piet komt door de schoorsteen, dus hij heeft roet op zijn gezicht. Geen pruiken, geen gouden oorbellen, geen dikke rode lippen.
- Het Sinterklaasjournaal: Dit was de grote motor achter de verandering. Sinds 2019 zijn daar alleen nog maar roetveegpieten te zien.
- Commercie: Grote winkels als Bol.com en supermarkten stopten al jaren geleden met de traditionele afbeeldingen.
- Scholen: De meeste basisscholen zijn overstag, simpelweg omdat ze geen gedoe willen op het schoolplein.
Maar buiten de Randstad? Daar ligt het vaak anders. In dorpen in Zeeland, Limburg of Overijssel houden ze vaak nog vast aan de "echte" Piet. Waarom? Omdat ze het niet zien als racisme, maar als een onschuldig kinderfeest waar "ze" (de Randstad of de media) met hun vingers vanaf moeten blijven. Het is een identiteitskwestie geworden.
✨ Don't miss: Why T. Pepin’s Hospitality Centre Still Dominates the Tampa Event Scene
Wat de cijfers ons vertellen
Je zou denken dat de traditionele Piet langzaam uitsterft. Nou, niet helemaal. In 2024 zag Ipsos I&O voor het eerst weer een lichte stijging in de steun voor de traditionele variant—van 33% naar 38%. Mensen zijn de discussie soms zo zat dat ze uit recalcitrantie weer terugverlangen naar vroeger.
Toch vindt inmiddels meer dan de helft van de Nederlanders (zo'n 53%) de roetveegpiet een prima alternatief. Dat is een enorme verschuiving als je bedenkt hoe fel de protesten tien jaar geleden waren.
De rol van actiegroepen
Je kunt niet over Sinterklaas en Zwarte Piet praten zonder Kick Out Zwarte Piet (KOZP) te noemen. De groep rondom Jerry Afriyie heeft het gesprek geforceerd. Of je het nu met ze eens bent of niet, zonder hun acties hadden we nu waarschijnlijk nog steeds alleen maar zwartgeschminkte pieten gehad.
🔗 Read more: Human DNA Found in Hot Dogs: What Really Happened and Why You Shouldn’t Panic
Interessant genoeg kondigde KOZP aan dat ze na december 2025 zouden stoppen met hun grootschalige acties bij de intochten. Waarom? Omdat ze vinden dat hun doel grotendeels bereikt is. De institutionele verandering is er: de landelijke intocht is om, de televisie is om, en de meeste gemeenten zijn om. De "slag" is in hun ogen gewonnen, ook al blijven er lokale brandhaarden bestaan.
Waarom de discussie zo pijnlijk is
Wat mensen vaak vergeten, is dat dit feest voor veel Nederlanders met een migratieachtergrond echt pijn deed. Het gaat niet alleen om schmink. Het gaat om de historische link met de slavernij en de karikatuur van de "domme, zwarte helper." Aan de andere kant voelen veel witte Nederlanders zich persoonlijk aangevallen. Alsof hun jeugdherinneringen worden besmeurd en zij als racisten worden weggezet.
Het is een botsing van werelden. De historicus Jan Schenkman introduceerde de zwarte knecht pas rond 1850 in zijn boekje Sint Nicolaas en zijn knecht. Daarvoor was de Sint vaak alleen. Tradities veranderen dus altijd, maar we vinden het blijkbaar heel lastig als die verandering onder druk van buitenaf gebeurt.
💡 You might also like: The Gospel of Matthew: What Most People Get Wrong About the First Book of the New Testament
Hoe vier je het nu?
Kies je voor roetveeg of traditioneel? Dat hangt tegenwoordig echt af van je postcode en je bubbel. Als je een intocht organiseert of bezoekt, zijn hier een paar dingen die momenteel spelen:
- Check de lokale sfeer: In steden is roetveeg de norm. In kleinere dorpen kun je nog steeds alles tegenkomen. Er zijn zelfs websites die bijhouden welke soort Piet waar verschijnt.
- Focus op de magie: Kinderen boeit het vaak verrassend weinig. Als die zak met cadeautjes er is en er wordt met snoep gestrooid, vinden ze het meestal wel best.
- Respecteer de grens: De tijd van felle confrontaties op de kade lijkt een beetje over zijn hoogtepunt heen, maar de gevoeligheid blijft.
Het Sinterklaasfeest is een levend iets. Het ademt mee met de samenleving. Misschien dat we over tien jaar terugkijken en ons afvragen waar we ons zo druk over maakten. Of misschien is het feest dan weer totaal anders. Eén ding is zeker: die oude bisschop uit Spanje blijft wel komen, hoe zijn personeel er ook uitziet.
Als je zelf een intocht bezoekt of het thuis viert, is de beste aanpak vaak om gewoon te kijken naar wat werkt voor jouw omgeving zonder de pijn van een ander te negeren. Wil je meer weten over de historische bronnen van Schenkman of de laatste peilingen? Duik dan eens in de archieven van het Meertens Instituut, zij leggen haarfijn uit hoe onze volkscultuur constant in beweging is.
Het belangrijkste is uiteindelijk dat het een feest voor alle kinderen blijft. En dat betekent soms een beetje inschikken aan beide kanten. Pak een chocoladeletter, zet je schoen, en geniet van de gezelligheid. De discussie start volgend jaar toch wel weer opnieuw zodra de eerste pepernoten in augustus in de schappen liggen.
Actiepunten voor een soepel Sinterklaasfeest:
- Informeer bij je lokale gemeente of intochtcomité welke vorm zij hanteren om verrassingen te voorkomen.
- Focus bij het voorlezen op de moderne prentenboeken als je een inclusieve sfeer wilt creëren; de bibliotheek heeft tegenwoordig een enorme collectie met roetveegpieten.
- Blijf in gesprek met mensen die er anders over denken, maar houd het gezellig—het blijft immers een kinderfeest.