Bạn đã bao giờ thức dậy vào một sáng Thứ Hai, nhìn vào màn hình máy tính và tự hỏi tại sao mình lại ở đây chưa? Không phải theo kiểu triết học sâu xa đâu. Mà là kiểu thực tế đến đau lòng ấy. Câu hỏi sao anh không làm những việc mà anh đang làm nghe qua thì có vẻ như một lời trách móc hoặc một sự thắc mắc về năng lực. Nhưng thực ra, nó chạm đến lõi của sự khủng hoảng hiện hữu mà giới trẻ, đặc biệt là những người đang làm công việc sáng tạo hoặc văn phòng, đang đối mặt hàng ngày.
Nó đau.
Nó khiến chúng ta phải dừng lại.
Đôi khi, người ta làm một việc không phải vì họ giỏi nó, mà vì nó là thứ duy nhất đang nuôi sống họ. Có một khoảng cách khổng lồ giữa "việc tôi đang làm" và "việc tôi nên làm". Bạn có thể là một họa sĩ tài năng nhưng lại đang ngồi gõ code cho một dự án outsource nhàm chán. Hoặc bạn là một người giao tiếp cực đỉnh nhưng lại bị nhốt trong phòng lưu trữ hồ sơ. Sự lệch pha này tạo ra một áp lực tâm lý mà các nhà tâm lý học thường gọi là "sự bất協 (dissonance) trong nhận thức về nghề nghiệp".
Tại sao chúng ta lại mắc kẹt trong những việc mình không muốn?
Thành thật mà nói, hầu hết chúng ta đều là nạn nhân của sự an toàn. Chúng ta chọn một công việc vì mức lương ổn định, vì bảo hiểm y tế, hoặc đơn giản là vì bố mẹ bảo "làm cái đó cho nó nhàn". Nhưng cái "nhàn" đó lại là một loại thuốc độc ngấm dần.
Tại sao anh không làm những việc mà anh đang làm với tất cả sự nhiệt huyết? Câu trả lời thường là vì mục tiêu ban đầu đã bị chệch hướng. Có một nghiên cứu từ Gallup chỉ ra rằng chỉ có khoảng 15% nhân viên trên toàn thế giới thực sự cảm thấy "gắn kết" với công việc của họ. 85% còn lại? Họ chỉ đang tồn tại. Họ đi làm để chờ đến giờ về. Họ sống cho hai ngày cuối tuần.
🔗 Read more: The Recipe With Boiled Eggs That Actually Makes Breakfast Interesting Again
Nhiều người sợ thay đổi. Sợ chứ. Ai chẳng sợ. Bước ra khỏi vùng an toàn giống như việc bạn nhảy khỏi một con tàu đang chìm nhưng lại không biết bơi. Bạn biết con tàu (công việc hiện tại) đang khiến bạn chết dần chết mòn, nhưng biển khơi ngoài kia thì quá rộng lớn và đáng sợ.
Khi đam mê không còn là kim chỉ nam
Chúng ta thường nghe lời khuyên: "Hãy theo đuổi đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn". Nghe sướng tai nhỉ? Nhưng đó là lời nói dối ngọt ngào nhất thế kỷ 21. Đam mê không thanh toán được hóa đơn tiền điện. Đam mê không mua được bỉm sữa cho con.
Nhiều người hỏi sao anh không làm những việc mà anh đang làm theo cách mà anh từng yêu thích? Bởi vì khi đam mê trở thành công việc kiếm tiền, nó không còn là đam mê nữa. Nó trở thành trách nhiệm. Nó trở thành những bản deadline kề cổ. Nó trở thành những lời phàn nàn của khách hàng. Khi đó, sự nhiệt huyết ban đầu bị bào mòn bởi thực tế cơm áo gạo tiền.
Lấy ví dụ về một nhiếp ảnh gia tự do. Anh ta yêu việc chụp những khoảnh khắc đời thường, những góc phố cũ kỹ đầy rêu phong. Nhưng để sống, anh ta phải đi chụp ảnh đám cưới, chụp ảnh sản phẩm nhựa rẻ tiền. Anh ta đang làm việc anh đang làm, nhưng tâm hồn anh ta lại nằm ở một nơi khác. Sự phân mảnh này dẫn đến việc mất kết nối với bản thân.
Rào cản từ định kiến xã hội
Việt Nam mình có một cái văn hóa gọi là "nhìn vào mặt người khác mà sống". Bạn muốn bỏ việc để đi trồng rau? "Mày điên à?". Bạn muốn nghỉ làm quản lý để đi học làm bánh? "Uổng công bao nhiêu năm ăn học". Chính những tiếng xì xào này khiến câu hỏi tại sao anh không làm những việc mà anh đang làm trở nên nặng nề hơn bao giờ hết. Chúng ta làm việc vì kỳ vọng của người khác nhiều hơn là vì khát khao của chính mình.
💡 You might also like: Finding the Right Words: Quotes About Sons That Actually Mean Something
Cách để thu hẹp khoảng cách giữa "Đang làm" và "Muốn làm"
Nếu bạn đang cảm thấy mình đang "diễn" trong chính cuộc đời mình, đã đến lúc phải thay đổi. Không cần phải nghỉ việc ngay lập tức. Đừng dại thế. Hãy bắt đầu bằng những bước nhỏ, thực tế hơn.
Phân tích lại giá trị cốt lõi
Hãy tự hỏi mình: Điều gì thực sự quan trọng? Tiền bạc? Thời gian? Hay sự sáng tạo? Nếu bạn cần tiền, hãy chấp nhận công việc hiện tại như một công cụ tài chính, nhưng đừng để nó chiếm trọn tâm trí bạn. Hãy dành 2 tiếng mỗi tối cho việc bạn thực sự yêu thích. Đây là mô hình "side hustle" (nghề tay trái) mà rất nhiều người trẻ đang áp dụng thành công.
Xây dựng kỹ năng chuyển đổi
Nếu bạn muốn chuyển sang một lĩnh vực mới, đừng đi tay không. Hãy học. Học online, học qua thực tế, học từ những người đi trước. Kỹ năng là thứ duy nhất giúp bạn tự tin khi đặt câu hỏi ngược lại cho bản thân: Tôi có đủ giỏi để làm việc mình muốn không?
📖 Related: Williams Sonoma Deer Park IL: What Most People Get Wrong About This Kitchen Icon
Thay đổi thái độ với công việc hiện tại
Đôi khi, vấn đề không phải là công việc, mà là cách chúng ta nhìn nhận nó. Nếu bạn cứ coi nó là gánh nặng, nó sẽ là gánh nặng. Thử tìm một khía cạnh nhỏ trong công việc đó mà bạn có thể kiểm soát và làm tốt hơn xem sao. Đôi khi sự hài lòng đến từ việc làm tốt một thứ gì đó, dù đó không phải là đam mê lớn nhất của bạn.
Thực tế khắc nghiệt và sự lựa chọn
Không có một công thức chung nào cho tất cả mọi người. Có những người cả đời làm một việc họ ghét nhưng vẫn có một cuộc sống gia đình hạnh phúc. Lại có những người theo đuổi đam mê đến cùng nhưng cuối cùng lại cô độc và nghèo túng. Cuộc đời là một chuỗi các sự đánh đổi.
Câu hỏi sao anh không làm những việc mà anh đang làm không có đáp án đúng hay sai. Nó chỉ có đáp án phù hợp với hoàn cảnh của bạn tại thời điểm đó hay không. Đừng để mình bị ám ảnh bởi việc phải "hoàn hảo". Hãy cứ làm, hãy cứ sai, và quan trọng nhất là hãy cứ chân thật với cảm xúc của mình.
Những bước đi cụ thể để thoát khỏi bế tắc
Thay vì cứ ngồi đó thở dài và tự vấn, hãy thử áp dụng những điều sau đây để thấy cuộc đời bớt u ám hơn:
- Viết ra danh sách "Tại sao": Liệt kê ít nhất 5 lý do vì sao bạn vẫn đang làm công việc hiện tại. Nếu lý do chỉ là "vì tiền", hãy chấp nhận nó một cách thanh thản thay vì dằn vặt.
- Thiết lập giới hạn: Đừng để công việc xâm chiếm toàn bộ cuộc sống. Khi tan sở, hãy tắt thông báo và dành thời gian cho những sở thích cá nhân. Điều này giúp bạn tái tạo lại năng lượng sáng tạo.
- Tìm kiếm cộng đồng: Tham gia vào các nhóm, câu lạc bộ có cùng sở thích với việc bạn "muốn làm". Sự cộng hưởng từ những người cùng chí hướng sẽ giúp bạn có thêm động lực để thay đổi.
- Tiết kiệm một quỹ "tự do": Hãy tích lũy một khoản tiền đủ để bạn sống trong 6-12 tháng mà không cần đi làm. Khi có tiền trong tay, lòng tự trọng và sự dũng cảm của bạn sẽ tăng lên đáng kể. Bạn sẽ dễ dàng nói "không" với những thứ mình không thích hơn.
Sự thật là, không ai có thể bắt bạn làm điều gì nếu bạn thực sự không muốn, trừ khi bạn cho phép họ làm điều đó. Đừng biến mình thành một con robot được lập trình sẵn. Hãy là một con người, với tất cả những sai lầm, những khao khát và cả những lần đi chệch hướng.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng mỗi ngày trôi qua là một cơ hội để bạn điều chỉnh hướng đi của con tàu đời mình. Có thể hôm nay bạn vẫn đang làm việc anh đang làm vì gánh nặng tài chính, nhưng chỉ cần bạn vẫn còn nuôi dưỡng ý định thay đổi, thì cánh cửa tự do vẫn luôn rộng mở phía trước. Đừng từ bỏ chính mình chỉ vì một giai đoạn khó khăn trong sự nghiệp. Bạn xứng đáng được làm những điều khiến trái tim mình đập nhanh hơn, thay vì chỉ đếm ngược thời gian đến giờ về.