Nhiều năm trôi qua, nhưng cái tên Phan Rí Cửa hay trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Thuận vẫn gợi nhắc về một trong những ký ức chấn động nhất trong dòng chảy tin tức an ninh tại Việt Nam. Nó không đơn thuần là một cuộc biểu tình. Đó là đỉnh điểm của sự hỗn loạn. Một chuỗi những hành vi quá khích đã biến lòng yêu nước bị lợi dụng thành những đám cháy, những viên gạch ném xối xả và những gương mặt chiến sĩ cảnh sát cơ động bị dồn vào chân tường.
Bạn còn nhớ không? Những ngày tháng 6 năm 2018.
Mọi thứ bắt đầu từ những luồng dư luận quanh Dự thảo Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (thường gọi là Luật Đặc khu) và Luật An ninh mạng. Đáng lẽ, đó là những thảo luận chính sách bình thường trên nghị trường. Thế nhưng, qua lăng kính của mạng xã hội và sự kích động của các nhóm đối tượng xấu, nó biến thành một ngòi nổ khủng khiếp. Người dân tại Bình Thuận, vốn hiền lành và chịu khó, bỗng chốc bị cuốn vào một vòng xoáy bạo lực mà chính nhiều người trong cuộc sau này khi ra tòa cũng không hiểu tại sao mình lại làm thế.
Diễn biến sự kiện bạo loạn Bình Thuận: Khi ranh giới mong manh bị phá vỡ
Sáng ngày 10/6/2018, quốc lộ 1A đoạn qua thị trấn Phan Rí Cửa, huyện Tuy Phong bắt đầu tê liệt. Hàng trăm người tràn ra đường. Tiếng hò hét. Tiếng còi xe kẹt cứng. Ban đầu chỉ là tụ tập, nhưng rất nhanh sau đó, gạch đá bắt đầu bay.
Sự việc không dừng lại ở đó. Nó lan như vết dầu loang về thành phố Phan Thiết. Tối cùng ngày, hàng nghìn người kéo đến trước cổng UBND tỉnh Bình Thuận. Khung cảnh lúc đó thực sự là một cơn ác mộng đối với lực lượng chức năng. Những chai bom xăng tự chế được ném vào bên trong. Những chiếc xe máy, xe ô tô công vụ bị lật nghiêng, đốt cháy rụi, chỉ còn trơ khung sắt đen kịt dưới ánh đèn đường.
Cảnh sát cơ động đã phải kiềm chế hết mức. Tuy nhiên, sự hung hăng của đám đông quá khích, trong đó có cả những thanh thiếu niên chưa hiểu chuyện và những đối tượng có tiền án tiền sự, đã đẩy tình hình đi quá xa. Họ dùng gậy gộc, dùng cả những tấm lưới sắt để tấn công lực lượng thi hành công vụ. Tại khu vực Phan Rí, nhiều chiến sĩ cảnh sát bị bao vây, bị tước khiên và chịu những đòn đánh hội đồng đau đớn.
🔗 Read more: Johnny Somali AI Deepfake: What Really Happened in South Korea
Nhìn vào những tấm ảnh hiện trường lúc đó, người ta thấy gì? Khói đen bốc cao từ trụ sở Sở Kế hoạch và Đầu tư. Những bức tường bị đập phá. Nó không còn là biểu đạt ý kiến dân chủ. Nó là hành vi phá hoại tài sản quốc gia. Một sự tổn thất quá lớn về hình ảnh của một địa phương vốn đang nỗ lực phát triển du lịch.
Tại sao Bình Thuận lại trở thành "điểm nóng" nhất cả nước?
Có một câu hỏi mà nhiều chuyên gia an ninh và xã hội học đã đặt ra: Tại sao không phải nơi nào khác mà lại là Bình Thuận? Thực ra, sự việc này có những "tầng địa chất" nguyên nhân khá phức tạp.
Thứ nhất, đó là sự thiếu hụt thông tin chính thống. Khi người dân lo lắng về việc cho thuê đất đặc khu 99 năm, những lời giải thích từ phía chính quyền lúc đó có phần chậm chân hơn so với những thông tin xuyên tạc lan truyền trên Facebook. Kẻ xấu đánh vào lòng tự tôn dân tộc, nói rằng "mất đất", "bán nước". Đối với những người dân biển vốn bộc trực và nóng nảy, những từ ngữ đó như đổ thêm dầu vào lửa.
Thứ hai, đặc điểm địa bàn. Phan Rí Cửa là nơi có mật độ dân cư đông, đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân chưa đồng đều.
Kẻ cầm đầu thường không lộ mặt ngay từ đầu. Chúng đứng sau, cung cấp tiền, thức ăn và thậm chí là ma túy để kích động thanh niên. Một số đối tượng bị bắt sau này khai rằng họ được trả vài trăm nghìn đồng để tham gia ném đá. Chỉ vài trăm nghìn cho một bản án tù tội. Thật sự xót xa.
💡 You might also like: Sweden School Shooting 2025: What Really Happened at Campus Risbergska
Những bản án nghiêm khắc và cái giá phải trả
Công lý cần được thực thi để giữ vững kỷ cương. Sau các đợt bạo động, hàng loạt phiên tòa đã được mở ra tại Phan Thiết và Tuy Phong.
Hàng chục bị cáo đã phải đứng trước vành móng ngựa. Tội danh phổ biến nhất là "Gây rối trật tự công cộng" và "Hủy hoại tài sản". Có những thanh niên tuổi đời còn rất trẻ, chỉ vì một phút bốc đồng theo bạn bè mà phải nhận mức án 3, 4 năm tù. Những giọt nước mắt tại tòa của các bà mẹ, những người vợ có chồng đi bạo loạn là minh chứng rõ nhất cho sự hối hận muộn màng.
Ví dụ điển hình là vụ án xử 7 bị cáo tại huyện Tuy Phong vào tháng 7/2018. Hội đồng xét xử đã tuyên phạt những mức án nghiêm khắc để răn đe. Họ không chỉ tấn công cảnh sát mà còn trực tiếp phá hủy những phương tiện cứu hỏa đang làm nhiệm vụ. Hành động ngăn cản xe chữa cháy là một sự vô nhân tính khó có thể bào chữa bằng bất cứ lý do "yêu nước" nào.
Bài học về quản trị xã hội và an ninh mạng
Nhìn lại sự kiện bạo loạn Bình Thuận, chúng ta thấy rõ lỗ hổng trong việc quản lý không gian mạng. Vào thời điểm 2018, các hội nhóm kín trên mạng xã hội hoạt động cực kỳ mạnh mẽ để điều phối cuộc bạo loạn. Những lời kêu gọi biểu tình, những hướng dẫn chế bom xăng lan truyền chóng mặt mà không bị ngăn chặn kịp thời.
Ngày nay, với sự ra đời của Luật An ninh mạng, khả năng kiểm soát và phản ứng với các thông tin xấu độc đã tốt hơn rất nhiều. Nhưng bài học về "lòng dân" vẫn luôn còn đó. Chính quyền cần minh bạch hóa thông tin ngay từ đầu. Khi người dân hiểu đúng, hiểu đủ, họ sẽ không bao giờ trở thành công cụ cho kẻ xấu.
📖 Related: Will Palestine Ever Be Free: What Most People Get Wrong
Sự kiện này cũng cho thấy tầm quan trọng của việc đối thoại. Nếu những lo lắng về Luật Đặc khu được giải đáp thấu đáo tại cơ sở, có lẽ tiếng ném đá đã không thay thế cho tiếng nói thảo luận.
Bình Thuận bây giờ đã khác. Du lịch Mũi Né phát triển, cao tốc thông xe, nhưng vết sẹo từ vụ bạo loạn năm ấy vẫn là một lời nhắc nhở không bao giờ cũ. Nó nhắc chúng ta rằng sự ổn định là tiền đề cho mọi sự phát triển. Không có bất kỳ thành tựu kinh tế nào có thể trụ vững trên một nền tảng trật tự xã hội lỏng lẻo.
Làm sao để không lặp lại kịch bản "Bình Thuận 2018"?
Để tránh những sự cố tương tự trong tương lai, sự tỉnh táo của mỗi cá nhân là yếu tố quyết định. Bạn cần biết cách lọc thông tin trong một biển tin giả (fake news).
Hãy nhớ:
- Không bao giờ chia sẻ những lời kêu gọi tụ tập trái phép khi chưa rõ nguồn gốc.
- Cảnh giác với những luận điệu kích động đánh vào cảm xúc tiêu cực hoặc lòng tự ái dân tộc cực đoan.
- Hiểu rằng biểu đạt ý kiến là quyền công dân, nhưng đập phá và tấn công lực lượng chức năng là tội ác.
Cơ quan chức năng cũng cần nhạy bén hơn trong việc nắm bắt tâm tư nguyện vọng của nhân dân. Sự hiện diện của chính quyền không chỉ ở những văn bản hành chính mà phải ở ngay trong cuộc sống thường nhật, để lắng nghe và điều chỉnh chính sách kịp thời.
Hành động cụ thể để bảo vệ cộng đồng và chính bạn
Sự kiện bạo loạn tại Bình Thuận là một chương buồn, nhưng nó mang lại những bài học thực tiễn để mỗi chúng ta sống và làm việc theo pháp luật tốt hơn:
- Kiểm chứng thông tin: Trước khi bày tỏ thái độ về một dự thảo luật hay một sự kiện chính trị, hãy tìm đọc văn bản gốc trên các trang tin chính thống như Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc các báo lớn như Nhân Dân, Tuổi Trẻ, Thanh Niên. Tuyệt đối không tin vào các đoạn livestream cắt ghép trên Facebook hay TikTok.
- Nhận diện thủ đoạn kích động: Kẻ xấu thường dùng tiền bạc, lợi ích vật chất nhỏ nháy để lôi kéo người nghèo hoặc thanh niên ham chơi tham gia các hoạt động gây rối. Hãy giáo dục con em trong gia đình về sự nguy hiểm của việc tham gia đám đông quá khích.
- Thực hiện quyền dân chủ đúng pháp luật: Nếu có ý kiến đóng góp cho Nhà nước, hãy thực hiện qua các kênh chính thức như tiếp xúc cử tri, gửi đơn thư kiến nghị hoặc thông qua các tổ chức đoàn thể.
- Bảo vệ an ninh nơi cư trú: Khi thấy có các đối tượng lạ mặt đến địa phương tuyên truyền, kích động hoặc phân phát tiền bạc, vật chất một cách bất thường, hãy báo ngay cho cơ quan công an gần nhất.
Sự bình yên của xã hội bắt đầu từ sự hiểu biết và trách nhiệm của mỗi công dân. Đừng để lòng yêu nước bị biến tướng thành hành động vi phạm pháp luật, để rồi phải trả giá bằng những năm tháng thanh xuân trong lao lý.