عبارت این نیز بگذرد فقط یک جمله ساده نیست. راستش را بخواهید، این چهار کلمه وزن سنگینی از تاریخ، فلسفه و تجربه بشری را روی دوش میکشند. وقتی وسط یک بحران بزرگ هستید، وقتی احساس میکنید دنیا روی سرتان آوار شده، شنیدن این جمله ممکن است در لحظه اول کمی روی اعصاب باشد. اما واقعیت این است که این مفهوم، یکی از قدرتمندترین ابزارهای روانشناختی برای بقا است.
بسیاری از ما فکر میکنیم این جمله فقط متعلق به ادبیات فارسی است. اشتباه نکنید؛ ریشههای آن آنقدر عمیق است که از دربار پادشاهان ایران باستان تا سخنرانیهای آبراهام لینکلن و حتی متون عرفانی یهودی کشیده شده است.
ریشه واقعی این نیز بگذرد کجاست؟
خیلیها میگویند این داستان متعلق به یکی از پادشاهان قدرتمند ایرانی (احتمالاً انوشیروان یا خسرو پرویز) است که از خردمندان دربارش خواست جملهای برای او بسازند که در زمان اوج شادی، او را فروتن نگه دارد و در زمان غم، به او امید بدهد. خردمندان پس از روزها فکر کردن، روی انگشتری او حک کردند: این نیز بگذرد.
اما جالب است بدانید که فریدالدین عطار نیشابوری، شاعر و عارف بزرگ قرن ششم، این داستان را به شکلی بسیار زیباتر در آثار خود روایت کرده است. عطار در منطقالطیر و مصیبتنامه به مفهوم فانی بودن دنیا اشاره میکند. او میگوید که هیچ حالتی در جهان پایدار نیست. نه آن پادشاهی که بر تخت تکیه زده ماندنی است و نه آن گدایی که در کوچه میخوابد.
ادوارد فیتزجرالد، مترجم معروف خیام، هم در نوشتههایش به این داستان اشاره کرده و باعث شد این مفهوم در غرب به شدت محبوب شود. اما یک نکته ظریف وجود دارد. برخلاف تصور عموم، این جمله فقط برای تسکین درد نیست.
آبراهام لینکلن در سال 1859، قبل از اینکه رئیسجمهور شود، در یک سخنرانی به این جمله اشاره کرد. او گفت: «چقدر این عبارت جامع است! چقدر در زمان غرور، تعدیلکننده و در زمان اعماقِ ناامیدی، تسلیبخش است.» او به خوبی درک کرده بود که نباید در موفقیتها غرق شد، چون آنها هم گذرا هستند.
چرا مغز ما با این مفهوم کلنجار میرود؟
از نظر علمی، مغز انسان در زمان بحران دچار وضعیتی به نام «تداومگرایی» میشود. یعنی ما فکر میکنیم حالی که الان داریم، تا ابد ادامه خواهد داشت. وقتی غمگین هستیم، مغز سیگنالهایی میفرستد که انگار قرار نیست هیچوقت رنگ شادی را ببینیم.
اینجاست که عبارت این نیز بگذرد به عنوان یک "ترمز اضطراری" عمل میکند. این جمله به ما کمک میکند تا از زاویه دید "ناظر" به زندگی نگاه کنیم، نه "قربانی".
تفاوت بین پذیرش و بیخیالی
ببینید، قرار نیست با گفتن این جمله، دست روی دست بگذاریم. اشتباه بزرگی که خیلیها مرتکب میشوند این است که فکر میکنند این نیز بگذرد یعنی منفعل بودن. اصلاً اینطور نیست.
پذیرش گذرا بودن مسائل به این معناست که شما انرژیتان را برای جنگیدن با "واقعیت موجود" هدر نمیدهید. شما میپذیرید که باران میبارد، خیس میشوید، اما میدانید که ابرها تا ابد در آسمان نمیمانند. این نوع نگاه، اضطراب را کم میکند تا بتوانید بهتر تصمیم بگیرید.
دکتر ویکتور فرانکل، روانپزشک و بازمانده اردوگاههای کار اجباری نازیها، در کتاب "انسان در جستجوی معنا" به مفهوم مشابهی اشاره میکند. او میگوید کسانی که میتوانستند رنج خود را به عنوان یک مرحله گذرا و معنادار ببینند، شانس بیشتری برای زنده ماندن داشتند. برای آنها، رنج بخشی از مسیر بود، نه انتهای جاده.
وقتی شادی هم میگذرد، تکلیف چیست؟
باید اعتراف کرد که نیمه تاریک این جمله، یادآوری پایان شادیهاست. شاید تلخ به نظر برسد. اما وقتی میدانید لحظات خوش همیشگی نیستند، به طرز عجیبی بیشتر از آنها لذت میبرید.
دیگر گوشی موبایلتان را کنار میگذارید و در لحظه حضور پیدا میکنید. چون میدانید این خنده، این دورهمی و این حس خوب، بخشی از جریان سیال زمان است که به زودی تغییر شکل میدهد. این دقیقاً همان چیزی است که در روانشناسی مثبتگرا به آن "ذهنآگاهی" یا Mindfulness میگوییم.
کاربردهای عملی در زندگی روزمره
چطور میتوانیم از این مفهوم در زندگی پرفشار امروزی استفاده کنیم؟ اصلاً شدنی است؟ بله، اما نیاز به تمرین دارد.
در محیط کار: اگر پروژهای شکست خورده یا با همکارتان به مشکل خوردهاید، به جای غرق شدن در خشم، به خودتان بگویید که شش ماه دیگر، این اتفاق حتی در خاطراتتان هم کمرنگ شده است.
💡 You might also like: Mega Millions FL Results: Why Checking Your Numbers Is Kinda Tricky Right Now
در روابط عاطفی: در لحظات بحث و جدل، یادتان باشد که این طوفان احساسی فروکش خواهد کرد. اجازه ندهید یک حالت گذرا، تصمیمات دائمی و مخرب برای شما بسازد.
در دوران سوگواری: رنج از دست دادن بزرگ است. در این شرایط، این نیز بگذرد به معنای فراموش کردن آن عزیز نیست؛ بلکه به معنای این است که شدت این دردِ جانکاه، با گذشت زمان تغییر خواهد کرد و شما دوباره قادر به نفس کشیدن خواهید بود.
صادقانه بگویم، گاهی اوقات این جمله کافی نیست. اگر کسی در میانه یک تروما یا افسردگی شدید باشد، شنیدن این حرف ممکن است شبیه به یک شوخی بیمزه باشد. در این موارد، ما به مداخله حرفهای نیاز داریم. اما به عنوان یک فلسفه کلی برای زندگی، هنوز هم رقیبی ندارد.
نگاهی به ادبیات: از عطار تا ملکالشعرای بهار
در ادبیات کلاسیک ما، مفهوم بیثباتی دنیا موج میزند. حافظ میگوید: «دور گردون گرد دو روزی بر مراد ما نرفت / دائماً یکسان نباشد حال دوران غم مخور».
یا ملکالشعرای بهار که در قصیدهای میگوید: «هنگام سختی، ای دل، ثابتقدم باش / کز هر فرازی، راهی به سوی پستی است». اینها همه روایتهای مختلفی از همان اصل ساده هستند. این یعنی فرهنگ ما با رگ و پیِ این حقیقت عجین شده است.
جالب است که در زبانهای دیگر هم معادلهای دقیقی وجود دارد. در انگلیسی میگویند "This too shall pass". در عربی "لکلّ مرٍّ ممر" (هر تلخیای، گذرگاهی دارد). این نشان میدهد که این یک نیاز جهانی است؛ نیازی برای یادآوری اینکه زمان، بزرگترین درمانگر و در عین حال بزرگترین تغییردهنده است.
اشتباهات رایج در درک این مفهوم
بسیاری از افراد از این عبارت برای "سرکوب احساسات" استفاده میکنند. وقتی غمگین هستید و به خودتان میگویید این نیز بگذرد تا گریه نکنید، دارید به خودتان ظلم میکنید.
درستش این است: «من الان به شدت غمگینم، این غم واقعی است و حق دارم آن را حس کنم، اما میدانم که این تمامِ داستان زندگی من نیست و این حال تغییر خواهد کرد.»
🔗 Read more: Strap on sex: What actually makes it good (and why most people overcomplicate it)
تفاوت در اینجاست: یکی فرار از احساس است و دیگری تماشا کردن احساس.
گامهای عملی برای درونی کردن این نگاه
برای اینکه این جمله در لحظات سخت به دادتان برسد، این چند کار را انجام دهید:
- نوشتن خاطرات: وقتی در شرایط بدی هستید، بنویسید. وقتی آن شرایط گذشت و حالتان خوب شد، دوباره به آن نوشتهها نگاه کنید. این به مغزتان ثابت میکند که حالات شما واقعاً گذرا هستند.
- تغییر فیزیکی: وقتی در یک حالت ذهنی منفی گیر کردهاید، مکان فیزیکی خود را عوض کنید. یک پیادهروی ساده میتواند به مغز بفهماند که حرکت و تغییر جریان دارد.
- تنفس آگاهانه: در اوج استرس، روی دم و بازدم تمرکز کنید. هر نفس میآید و میرود. این کوچکترین واحدِ "این نیز بگذرد" در بدن شماست.
در نهایت، زندگی مجموعهای از آمدنها و رفتنهاست. هیچ زمستانی آنقدر طولانی نبوده که بهار را فراموش کند. اگر امروز در سختی هستید، بدانید که چرخ زمان در حال چرخش است. و اگر در اوج قدرت و شادی هستید، قدر لحظه را بدانید و با مهربانی رفتار کنید، چون این روزها هم ابدی نیستند.
واقعیت این است که این جمله به ما فروتنی در پیروزی و شجاعت در شکست را میآموزد. این بزرگترین درسی است که میتوان از تاریخ و ادبیات گرفت. پس نفس عمیقی بکشید و به یاد داشته باشید: این نیز بگذرد.
اقدامات بعدی برای شما:
همین حالا یک کاغذ کوچک بردارید و عبارت این نیز بگذرد را روی آن بنویسید. آن را جایی بگذارید که هر روز ببینید (مثلاً روی آینه دستشویی یا لبه مانیتور). هدف این نیست که فقط یک جمله زیبا بخوانید؛ هدف این است که به سیستم عصبی خود آموزش دهید که در برابر نوسانات زندگی، منعطف بماند. همچنین، دفعه بعد که در یک موقعیت عالی قرار داشتید، به این جمله فکر کنید تا لذت آن لحظه برایتان عمیقتر و واقعیتر شود.